کیست تخمدان یک کیسه پر از مایع است که در داخل تخمدان و یا چسبیده به آن وجود دارد.
گاهی بجز مایع مواد دیگری هم در کیست تخمدان وجود دارند مثل دیواره های ظریف یا حتی ضخیم داخل کیست ها ، خون تازه یا قدیمی ، بافت های جامد (که در این صورت به جای کیست تخمدان به آن توده تخمدان اطلاق میشود که می‌تواند خوش خیم یا بدخیم باشد ) و در معدودی از موارد بافت هایی مثل مو، چربی ‌و دندان

کیست های تخمدان بیش از همه در دوران باروری خانم ها مشاهده می‌شوند و شایع ترین کیست های مشاهده شده در این دوران کیست های ساده یا فولیکولی و همینطور کیست های هموراژیک هستند.

هر ماه که قرار است خانمی تخمک گذاری کند ابتدا یک کیسه کوچک به اسم فولیکول شروع به رشد می‌کند. این فولیکول حاوی مایعی هست و تخمک درون این فولیکول وجود دارد. برای تخمک گذاری لازم است دیواره فولیکول پاره شود و تخمک آزاد شود. اگر به هر دلیل این پارکی اتفاق نیفتد کیست فولیکولی تشکیل میشود.کیست فولیکولی همان کیست ساده تخمدان است.

گاهی هم درون این کیست های فولیکولی رگی پاره میشود و خونریزی می‌کند که در این صورت به آن کیست هموراژیک (خونریزی دهنده ) میگویند.

🔮کیست تخمدان چیست؟

تخمدانها بصورت دو عضو جداگانه در دو طرف رَحِم و در عمق لگن قرار دارند.هورمونهای زنانه ی استروژن و پروژسترون و به مقادیر کمتر هورمون مردانه ی تستوسترون ،توسط تخمدان ساخته میشود.
کیست های تخمدان بصورت تجمع مایع در داخل یا در سطح تخمدان هستند.خیلی از موارد بدون درد و علامت ِبالینی هستند و تنها در بررسی های سونو گرافی تشخیص داده میشوند.

 

🔮انواع کیست تخمدان کدام است؟

💎کیستهای عملکردی یا فانکشنال

دو نوع هستند .کیست فولیکولی و کیست لوتئال

این کیستها نتیجه ی عملکرد ِطبیعی تخمدان در روند ِتولید ِتخمک است.

📣کیست فولیکولی:
بطور معمول هر ماه در تخمدان یک کیست کوچک که آن را فولیکول مینامیم رشد میکند.این کیست حاوی سلول تخمک است که در حدود اندازه ی دو سانتیمتر،جدارش پاره شده و سلول تخمک آزاد میشود که آن را تخمکگذاری مینامیم.
اگر این پاره شدن اتفاق نیفتد،مایع فولیکولی در داخل فولیکول تجمع پیدا کرده و کیست تولید میکند.

📣کیست لوتئال
دومین نوع از کیستهای عملکردی یا فانکشنال ِتخمدان است.
بدنبال تخمکگذاری؛در تخمدان فولیکول تبدیل به جسم ِزرد میشود.اگر در آن‌تجمع مایع اتفاق بیفتد؛کیست لوتئال یا کیست ِجسم زرد خواهیم داشت.

 

🔮سایر انواع کیست های تخمدان

💎کیست درمویید
رشد کیسه مانند ِسلولهای اولیه ی جنینی در داخل تخمدان که منجر به وجود بافتهای مختلفی مثل پوست،مو؛استخوان….در داخل کیست میشود.

💎سیست آدنوما
کیستی خوش خیم که میتواند به سطح خارجی تخمدان هم رشد کند و بسیار شبیه کیست فولیکولار است

💎اندومتریوما
اندومتریوز بیماری است که اثر رشد ِاندومتر یا دیواره ی داخلی رحم در مناطقی بجز رحم ایجاد میشود.از جمله ی این مکانها تخمدان است.
اندومتریوما میتواند با چسبندگی و ناباروری همراه باشد.

💎بیماری تخمدانهای پلی کیستیک یا PCO
به وجود کیستهای ریز در بافت تخمدانی گفته میشود که معمولا با اختلالات هورمونی و گاهی ناباروری در ارتباط است.

 

ارتباط تخمدان پلی کیستیک با پس زمینه های وراثتی و متابولیک:
این بیماری ناشی ازتعامل عوامل ارثی و محیطی است و تنها یک علت ندارد بلکه علل متعدد با هم موجب آن میشوند.ضمنا وجودزمینه فامیلی در آن بسیار محتمل است اما هنوز یک ژن خاص برای آن شناسایی نشده است.

تفاوتهای ساختاروعملکردهورمونهای دخیل در تخمک گذاری ،اعم از هورمونهای مترشحه از غدد مغزی هیپوتالاموس و هیپوفیز و یاخود تخمدان، وبالاخص نقش هورمون انسولین که بعنوان پایین آورنده قندخون شناخته میشود،و گیرنده ها و نحوه عملکرد این هورمونها در اختلال تخمک گذاری و تخمدان پلی کیستیک نقش مهمی دارند.اختلال در این بخش هامنجربه افزایش هورمونهای مردانه و گاهی تجمع چربی احشایی و چاقی شکمی و عوارض آنهاکه درضمن خود تشدیدگر اختلالات هورمونی هستند میشود.

افرادی که درخانواده سابقه تنبلی تخمدان یا تخمدان پلی کیستیک و دیابت دارند باید مراقب باشندکه چاق نشوند و مصرف قندوشکرونشاسته خودراکنترل ومحدودکنند.

معمولا کیست ها علائمی ندارند و در صورت پارگی و یا بزرگ بودن و بسته شدن عروق تخمدانی ایجاد درد می کنند.

– درد آن می تواند از یک درد مبهم و سنگینی زیر دل تا درد ناگهانی باشد
– درد در هنگام مقاربت
– مشکل در دفع
– تکرر ادراری
– عادات ماهانه شدید، نامرتب ، یا کمتر از حد نرمال قبلی فرد
– نفخ زیاد و برجستگی شکم
– مشکلات بارداری و نازایی هرچند به میزان کم

– چنانچه علائم تکرار شونده و یا مداوم داشتید به پزشک مراجعه کنید.

-اگر دل درد شدید ناگهانی داشتید به اورژانس مراجعه کنید.

 

یکی از بهترین روش های تشخیص
سونو گرافی است و از آن برای پیگیری توده نیز استفاده می شود.

گاهی در صورت لزوم و ضرورت
سی تی اسکن CT SCAN و ام آر ای MRI هم توسط پزشک درخواست می شود.

بر اساس سن بیمار و یا برای تمایز در تشخیص انواع مختلف کیست ها و یا در صورت شک به بدخیمی آزمایش های خون تکمیلی نیز درخواست می شود .

توجه داشته باشید
بالا بودن بعضی مقادیر آزمایشات خون لزوما دلیل بر بدخیمی توده تخمدانی نمی باشد، زیرا در بعضی از موارد مانند اندومتریز و عفونت های لگنی و بیماری های دیگر ارگانهای بدن هم می توانند این مقادیر افزایش یابند .

 

کیست تخمدان تجمع مایع در محل رویش تخمک در دوران تخمک‌گذاری یا پس از ان است. اندازه معمول انها تا ۳ سانتی‌متر است و در سالهایی که یک خانم تخمک‌گذاری و خونریزی پریود دارد، ممکن است بارها تشکیل و خودبخود جذب شود. معمولا جذب این کیستهای ساده ۱-۳ ماه طول میکشد

در برخی موارد سایز کیست های فولیکولر تخمدان به ۱۰ سانتی متر نیز میرسد.کیستهای ساده تخمدان کمتر از ۳ سانتی‌متر نیازی به درمان ندارد ،ولی در کیستهای ساده بالای ۵ سانتی‌متر بشرط انکه در سونوگرافی ظاهر کیست ساده باشد ، زیرنظر پزشک مصرف قرص ضدبارداری برای یک یا دو دوره توصیه میشود

اگر کیست تخمدانی شروع به بزرگ شدن کند، ممکن است خودبخود ویا بدنبال رابطه زناشویی و یا ضربه دیگری ناگهان پاره شود.درد پاره شدن کیست تخمدان ناگهانی ،بسیار تیز ، در همان سمت کیست تخمدان بهمراه تهوع و استفراغ است.درمان این وضعیت یک اورژانس است و بررسی دقیق خانم با ازمایشات و سونوگرافی نیاز به جراحی ویا درمان دارویی را مشخص میکند.
در موارد کمتر ممکن است کیست تخمدان به دور پایه خود بچرخد که این مورد نیز بادردشدید شکم و احتمال جراحی همراه است

ایجاد کیست تخمدان ، درمان ان و عوارضی مانند پیچ خوردن و یا پاره شدن ان ، ارتباطی به سن و مجرد یا متاهل بودن خانمها ندارد.ممکن است خانمها صرف‌نظر اینکه ازدواج کرده‌اندیا خیر ویا ارتباط زناشویی دارند یا خیر، کیست تخمدان پیدا کنند و کیستشان پاره شود

شایعترین علامت کیست تخمدان درد پایین شکم و لگن در سمت راست یا چپ است و اگر کیستها بزرگ یا متعدد باشند در تمام لگن حس میشوند ، اگر تخمدان ها یا کیست دچار پیچ خوردگی دور خودشون شوند ممکن است درد شدیدتری را تجربه کنید ،

پیچ خوردگی زمانی است که کیست بزرگ میشود و در عین حال قابلیت حرکت دارد بنابراین دور خودش می پیچد و در نتیجه خونرسانی به تخمدان کاهش پیدا کرده و باعث درد شدید میشود

اغلب کیست ها زیر ۱۰ سانت هستند ولی ندرتا میتوانند بسیار بزرگ باشند حتی به اندازه یک هندوانه !!!

کیستها توده هستند و در لگن فضا اشغال میکنند ، بنابراین یکی از علایم انها احساس پری در شکم است
@nagioiran

در اغلب مواقع کیستهای تخمدان طی چندماه برطرف میشوند بدون نیاز به درمان .لزوم درمان بستگی دارد به :
– سایز و نمای کیست
–علائم و نشانه های کیست
–اگر فرد منوپوز باشد شک بیشتری به بدخیمی ها وجود دارد
@nagioiran

دیدگاهتان را بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.